മെഹ്‌ദി പാഠങ്ങൾ -12 : ആപ് കോ ഭൂല് ജായേ ഹം.....

മെഹ്ദിപാഠങ്ങളുടെ ഈ അദ്ധ്യായം സമർപ്പിക്കുന്നത്  പ്രിയപ്പെട്ട നസീമിനാണ്. ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതവഴിയിൽ അരീക്കോട്ടുകാരൻ പീ പി നസീം ജ്ഞാനിയായ ഒരു ശ്രോതാവ് എന്ന അപൂർവ്വ ജെനുസ്സിൽ പെട്ട ഒരു റെഫറൽ പോയിന്റ് ആയിരുന്നു. മെഹ്ഫിലുകൾ തേടിയുള്ള നിതാന്ത അലച്ചിലുകൾ, കേരളത്തിലും ഉത്തരേന്ത്യയിലുമെല്ലാം നടക്കുന്ന ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതോത്സവങ്ങളും കൺസേർട്ടുകളും ലൈവ് ആയി പിന്തുടർന്നിരുന്ന ഒരാൾ, സംഗീതജ്ഞരുമായി വ്യക്തിബന്ധം കാത്തുസൂക്ഷിച്ചിരുന്ന അപൂർവ്വത,  അത്തരം ആസ്വാദനങ്ങളിലൂടെ ആർജ്ജിച്ചെടുത്ത ആഴത്തിലുള്ള അറിവും അത്യപൂർവ്വ റിക്കാർഡിങ് ശേഖരങ്ങളും മറ്റുള്ളവർക്ക് പകർന്നു നൽകുന്നതിൽ മുന്നിൽ നടന്ന ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യൻ. ഹിമാചലിലെ മണാലിയിൽ ട്രെക്കിങ്ങിനിടെ ഹൃദയാഘാതം വന്ന് നസീം ഇവിടം വിട്ടുപോയിരിക്കുന്നു.

മെഹ്ദി പാഠങ്ങൾ എന്ന ഈ എളിയ ശ്രമത്തെ അതീവ താല്പര്യത്തോടെ പിന്തുടരുകയും മനസ്സറിഞ്ഞു അഭിനന്ദിക്കുകയും ചെയ്‍തിരുന്നു നസീം.   ഞങ്ങൾ അംഗങ്ങളായ ഗസൽ ആസ്വാദകരുടെ ഒരു സോഷ്യൽ മീഡിയ കൂട്ടായ്മയിൽ കഴിഞ്ഞ മാസം ഒരു ദിനത്തിൽ  നസീം  'ആപ്കോ ഭൂല് ജായേ ഹം....." എന്ന മെഹ്ദി സാബും നൂർജഹാൻജിയും പാടി അനശ്വരമാക്കിയ അതിമനോഹരമായ ഫില്മി ഗീതിന്റെ മെഹ്ദി ലൈവ് വേർഷൻ പോസ്റ്റ് ചെയ്യുകയും ആ വരികളെ  മലയാളത്തിലേക്ക് വിവർത്തനം ചെയ്യാൻ എന്നോട് അഭ്യർത്ഥിക്കുകയും ചെയ്തു. വരികളുടെ നേരിട്ടുള്ള വിവർത്തനം അപ്പോൾ തന്നെ അവിടെ നൽകിയെങ്കിലും അതിനെ മെഹ്ദി പാഠങ്ങളിലെ ഒരദ്ധ്യായമായി വിപുലീകരിക്കാൻ വേണ്ടി ഇവിടെ ഡ്രാഫ്റ്റ് ചെയ്തു വെച്ചിരിക്കവേ ആ അദ്ധ്യായം മുഴുമിപ്പിക്കുന്നതിനു മുന്നേ നസീം യാത്രയായിരിക്കുന്നു.

പ്രിയപ്പെട്ട നസീമിന് ഓർമ്മാഞ്ജലിയായി ഈ അദ്ധ്യായം സമർപ്പിക്കുന്നു.

*************

"തും മിലെ പ്യാർ മിലാ" എന്ന പാകിസ്താനി ചിത്രത്തിന് തസ്‌ലീം ഫസ്‌ലി എഴുതിയ ഈ വരികൾക്ക് നഷാദ് ആണ് സംഗീതം പകർന്നത്. സിനിമയിൽ നൂർജഹാൻജിയോടൊപ്പം ഡ്യൂയറ്റ് പാടിയ മെഹ്ദി ഹസ്സൻ സാബ് ഈ ഗീതിനെ മെഹ്ഫിലുകളിൽ പുതിയ നിറത്തിൽ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്.

നിരാസത്തിന്റെയും അവിശ്വസ്തതയുടെയും നൈരന്തര്യം പേറുന്ന ഒരു പ്രണയിയുടെ നോവ് വരച്ചിടുന്ന വരികളാണിത്. എല്ലാ കാപട്യങ്ങൾക്കും സ്വയം തപിക്കുകയും കുറ്റമേൽക്കുകയും തന്റെ പ്രണയഭാജനത്തെ കുറ്റവിമുകതമാക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഒരു ദാർശനിക പ്രണയി, പകർന്നു കിട്ടുന്ന നോവുകളിൽ പോലും പ്രണയഹർഷം കണ്ടെത്തുന്ന, അത്തരം നോവുകളെങ്കിലും അനുഭവിക്കാതെ പോയവരെ ഹതഭാഗ്യരെന്ന് നിരീക്ഷിക്കുന്ന, നോവുകളൊക്കെയും പൂവുകളെന്നു ചൊല്ലിപ്പറയുന്ന ഒരാൾ......


ഇനി ഗസലിന്റെ വരികളിലേക്ക് :

*********************

ആപ് കോ ഭൂല് ജായേ ഹം  ഇത്‌നെ തോ ബേവഫാ നഹീ
ആപ് സെ ക്യാ ഗിലാ കരേ    ആപ് സെ കുച്ച് ഗിലാ നഹീ

ഹം തോ സമജ്ഹ് രഹേ ഥേ യേ  തും മിലേ പ്യാർ മിൽഗയാ
ഇക് തേരെ ദർദ് കേ സിവാ  ഹം കോ തോ കുച്ച് മിലാ നഹീ

ശീശാ-ഏ-ദിൽ കോ തോഡ്നാ   ഉൻകാ തോ ഏക് ഖേൽ ഹേ
ഹമീസെ ഭൂൽ ഹോഗയീ   ഉൻ കെ കോയീ ഖതാ നഹീ

കാഷ് വോ അപ്നേ ഗം മുജ്‌ഹേ  ദേദേ തോ  കുച്ച് സുകൂന് മിലേ
വോ കിത്നാ ബദ്-നസീബ് ഹേ  ഗം ഭീ ജിസേ മിലാ നഹീ

ജുറും ഹേ ഗർ വഫാ തോ ക്യാ,     ക്യോ കർ വഫാ കൊ ചോഡ്  ദൂം
കെഹ്തേ ഹേ ഇസ് ഗുനാ കീ   ഹോതീ കോയീ സസാ നഹീ

 
************************************************

വരികളുടെ ആശയം ഇങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാമെന്നു തോന്നുന്നു  :

----------------
നിന്നെ വിസ്മരിച്ചുകളയാൻ  മാത്രം കപടനൊന്നുമല്ല ഞാൻ
നിന്നോടെന്തു പരാതിപ്പെടാനാണ്? പരാതിയൊന്നുമേയില്ലയെനിക്ക്

ഞാനോർത്തത് നിന്നെ ലഭിച്ചതും  പ്രണയം കരഗതമായെന്നാണ്
നിന്റെ നോവുകളല്ലാതെ  എനിക്കൊന്നും ലഭിച്ചതില്ലല്ലോ

പളുങ്കുപോൽ ഹൃദയങ്ങളെ തകർക്കുന്നതേ വിനോദം അവർക്ക്
എല്ലാമെന്റെ മാത്രം പിഴ  , അവർക്കൊരു പഴിയുമില്ല തന്നെ

വ്യഥകളെങ്കിലും പകർന്നിരുന്നെങ്കിൽ  ആശ്വാസമായേനെയിത്തിരി
ഒരു വേദന പോലുമവരിൽ നിന്നനുഭവിക്കാത്തവരെത്ര ഭാഗ്യശൂന്യർ!

വിശ്വസ്തനാകുന്നത് ഒരു കുറ്റമാണോ? എന്തിനീ  വിശ്വസ്തതയെ നിരാകരിക്കണം?
പറഞ്ഞുകേട്ടിടത്തോളം  ഈ തെറ്റിനൊരു ശിക്ഷയുമില്ലെന്നാണ് !

---------------


മെഹ്ദിയുടെ നാദം ഈ നോവുകളെയൊക്കെയും  പൂവുകളാക്കുന്നത് അനുഭവിക്കൂ....  പ്രത്യുപകാരേച്ഛയില്ലാതെ  നിത്യപ്രണയത്തിന്റെ സ്മാരകങ്ങളായി നമുക്ക് മുന്നിലുള്ള എല്ലാ മാതൃകകൾക്കും ഈ മധുരനാദവർഷം മരുന്നാകട്ടെ......

മറ്റൊരു മെഹ്ദി പാഠവുമായി വീണ്ടും കാണാം....

=========================
ഈ ഗസലിന്റെ മെഹ്ദി സാബ് ലൈവ് താഴെ കേൾക്കാം:

മെഹ്ദി പാഠങ്ങൾ - 11 : പത്താ പത്താ ബൂട്ടാ ബൂട്ടാ....

ഹൃദയാവിഷ്ക്കാരങ്ങളുടെ മഹാഗായകൻ നമ്മെ മറഞ്ഞു പോയിട്ട് ഇന്നേക്ക് നാല് വർഷം തികയുന്നു. മെഹ്ദി എന്നത് ഒരു മോഹവലയമാണ്, ആഴമുറ്റിയ കാതരശബ്ദത്താൽ മെനഞ്ഞ ഒരു ഓറയിൽ നമ്മെ പൊതിഞ്ഞു കാക്കുന്നൊരു നാദപ്രപഞ്ചം. കേൾക്കെ കേൾക്കെ അടിപ്പെട്ടു പോകുന്ന, ഒടുക്കം മറ്റൊന്നും കേൾക്കാനാകാത്ത വിധം, കേട്ടാലും എല്ക്കാത്ത വിധം  ആസ്വാദകൻ സ്വയം സ്റ്റെറിലൈസ്  ചെയ്യപ്പെടുന്ന ഒരു  രാഗോന്മാദം. ആലാപനത്തിലെ കയറ്റിറക്കങ്ങൾ ആസ്വാദകന്റെ ആത്മവികാരങ്ങളുടെ വേലിയേറ്റങ്ങളും ഇറക്കങ്ങളുമായി അനുനാദപ്പെടുന്ന അപൂർവ്വ വിഷാദാർദ്ര മുഹൂർത്തങ്ങൾ വേറെയേത് ശബ്ദത്തിലാണ് അനുഭവേദ്യമാകുന്നത്?

വേർപ്പാടിന്റെ ഈ നാലാം അനുസ്മരണവർഷത്തിൽ മെഹ്ദിപാഠങ്ങളുടെ പതിനൊന്നാം അദ്ധ്യായം നിങ്ങൾക്കായി അവതരിപ്പിക്കട്ടെ.......


മീർ തഖി മീറിന്റെ മറ്റൊരു ക്ലാസ്സിക് ഗസൽ ആണ് ആസ്വാദനത്തിനായി ഇത്തവണ നമ്മുടെ  മുന്നിലുള്ളത്. വാക്കുകളുടെ സൂക്ഷ്മമായ പ്രയോഗങ്ങൾ കൊണ്ട് ആശയപ്രപഞ്ചം തീർക്കുന്ന മീർ ഇവിടെ നിസ്സഹായനായ ഒരു നിഷ്കളങ്ക പ്രണയിയുടെ ആത്മസംഘർഷങ്ങൾ വരച്ചിടുകയാണ്.

ചുറ്റുമുള്ള ലോകമാകെയറിഞ്ഞിട്ടും തന്നെ മനസ്സിലാക്കാതെ പോകുന്ന, തന്റെ ഹൃദയ വ്യഥ, അഥവാ തന്റെ പ്രണയം ഒരിക്കൽ പോലും ആവിഷ്ക്കരിക്കാൻ അവസരമൊരുക്കാത്ത, പരനിന്ദയും പരിഹാസവും കൈമുതലായുള്ള  ആഭിജാത്യയായ ഒരു സൗന്ദര്യധാമം, അവർ നിരന്തരം അപഹസിച്ചിട്ടും തന്റെ നിഷ്കളങ്കപ്രണയം കൈവിടാതെ അവരെ അനുധാവനം ചെയ്യുന്ന ഒരാൾ.....

മീർ ഈ ബിംബങ്ങളിലൂടെ സമൂഹത്തിലെ ആഭിജാത്യവും അർത്ഥവുമുള്ളവന്റെ അടിസ്ഥാന മനുഷ്യരോടുള്ള നിലപാടിലെ  കാലുഷ്യം വരച്ചു കാണിക്കുന്നു. നിത്യമായ കരുണയും സഹജമായ സ്നേഹവും കരുതലും താഴെത്തട്ടിലുള്ള പച്ച മനുഷ്യരിൽ  മാത്രം ദർശിക്കാവുന്ന ഒന്നാണെന്ന സത്യം നമ്മെ ബോധ്യപ്പെടുത്തുന്നു.


ഇനി ഗസലിലൂടെ: ........

**********

പത്താ പത്താ ബൂട്ടാ ബൂട്ടാ ഹാൽ ഹമാരാ ജാനേ ഹേ
ജാനേ ന ജാനേ ഗുൽ ഹീ ന ജാനേ ബാഗ് തോ സാരാ ജാനേ ഹേ

ചാരാ ഗരീ  ബീമാരി-ഏ -ദിൽ കി രസ്മെ -ഷെഹരെ-ഹുസ്ന് നഹീ
വർന ദിൽബരെ -നാദാൻ ഭീ ഉസ് ദർദ് കാ ചാരാ ജാനേ ഹേ

മെഹറോ വഫാവോ  ലുത്ഫോ ഇനായത്ത് ഏക്‌ സെ വാഖിഫ് ഇൻ മേ നഹീ
ഓർ തോ സബ് കുഛ് ത്വൻസോ കിനായ റംസോ ഇഷാരാ  ജാനേ ഹേ

ക്യാ ക്യാ ഫിത്നെ സർ പർ ഉസ്കെ ലാതാ ഹേ മാശൂക് അപ്നാ 
ജിസ് ബേദിൽ ബേതാബോ തവാ കൊ  ഇഷ്ഖ് കാ മാരാ ജാനേ ഹേ 

***********

ആശയം ഏകദേശം ഇങ്ങനെ സംഗ്രഹിക്കാമെന്നു തോന്നുന്നു:

***********
സകല ഇലകൾക്കും ചെടികൾക്കുമറിയാം  എൻറെ അവസ്ഥയെന്തെന്ന്
ആ പനിനീർപ്പൂവ്  മാത്രമൊന്നുമറിയുന്നില്ല , ബാക്കി തോട്ടമാകെയും  അറിഞ്ഞെങ്കിലും

ഹൃദയവ്യഥകൾക്ക്  ശമനമേകുകയെന്നത്  മോടിയേറിയ അവരുടെ  രീതിയിലില്ല തന്നെ 
എന്നാൽ  നിഷ്കളങ്ക ഹൃദയങ്ങൾക്ക് പോലുമറിയാം  അത്തരം വ്യഥകളെ എങ്ങനെ ഉണക്കാമെന്ന് 

ദയ, വിശ്വസ്തത, കരുണ, കൃപ ഇവയിലൊന്നു പോലും അവരിലില്ല തന്നെ
മറിച്ചോ പരിഹാസവും പുച്ഛവും പരനിന്ദയും വേണ്ടുവോളമുണ്ട് താനും

എന്തെല്ലാം കുടിലതകളാണ് സ്വന്തം പ്രണയിനി അവന്റെ നേരെ കൊണ്ടുവരുന്നത്  
പാവം ആ ദുർബല നിർഗുണന് പ്രണയത്തിലാവാൻ മാത്രമറിയാം !

************

അതീവ ദുഷ്കരമായ ഭാഷാപ്രയോഗങ്ങളാണ് മീർ ഗസലുകൾ.  ഇനിയും ഒട്ടേറെ വരികളുള്ള ഈ ഗസലിന്റെ മെഹ്ദി സാബ് ആലാപനത്തിനായി ഉപയോഗിച്ച നാല് ശേറുകൾ  മാത്രമെടുത്ത് അവയുടെ കേവല ആശയം നേരെ ചൊവ്വേ എഴുതാൻ മാത്രമേ ഇവിടെ സാധിച്ചിട്ടുള്ളൂ. അതിനപ്പുറമുള്ള വായന നിങ്ങളുടെ ആസ്വാദനത്തിനായി വിടുന്നു.

മെഹ്ദി ഹസ്സൻ സാബിനു പുറമേ ഈ ഗസൽ ഗുലാം അലി സാബ്‌, ജഗ്ജിത് സിംഗ്, വിനോദ് സൈഗാൾ, ഹരിഹരൻ എന്നിവരൊക്കെ ആലപിച്ചത് ലഭ്യമാണ്. ഈ വരികളുടെ ഗഹനത മുഴുവൻ ആവാഹിച്ച മെഹ്ദി നാദം അവയിൽ വേറിട്ടു നില്ക്കുന്നു.

(വാല്ക്കഷ്ണം: 'ഏക്‌ നസർ' എന്ന ബച്ചൻ ജോഡി  ചിത്രത്തിൽ ലതാജിയും റഫി സാബും ആലപിച്ച "പത്താ പത്താ ബൂട്ടാ ബൂട്ടാ..." എന്ന ലക്ഷ്മികാന്ത്- പ്യാരിലാൽ ഗാനം സത്യത്തിൽ ഈ ഗസൽ അല്ല. ഇതിലെ ആദ്യ ശേർ മാത്രമേ  ആ പാട്ടിൽ ഉപയോഗിച്ചിട്ടുള്ളൂ, ബാക്കി വരികൾ മജ്രൂഹ് സുൽത്താൻപുരിയുടെ സ്വതന്ത്ര വരികളാണ്)

  

മെഹ്ദി പാഠങ്ങൾ - 10 : ദേഖ് തോ ദിൽ കെ ജാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ...

നീയും നിലാവും കാറ്റിൽ  സുഗന്ധവും ചഷകം നിറയെ മധുവും...
ദൂരേ നിന്നും ദൂത് വരുന്നൊരു മീർ തഖീ മീറിൻ ഗസലും..... 

ഗസൽകാവ്യവീഥിയിൽ ഗാലിബ് ഒരു അടയാളശിലയാണെന്ന് നമ്മൾ കഴിഞ്ഞ മെഹ്ദിപാഠത്തിൽ പറഞ്ഞിരുന്നു. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ  ഗാലിബിൽ നിന്നും നമ്മൾ പിന്നോട്ട് പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലേക്ക് നടന്നാൽ മറ്റൊരു നാഴികക്കല്ല് കാണാം,  മീർ തഖി മീർ, ഗാലിബിനെപ്പോലും അസൂയാലുവാക്കിയ ക്ലാസ്സിക്കൽ ഗസലുകളിലെ മാസ്ട്രോ. സ്ഥായിയായ
വിഷാദഭാവങ്ങളിൽ ദിവ്യാനുരാഗത്തിന്റെ രജതപാത വരച്ചു വെച്ച മിസ്റ്റിക്.
 



മീർ തഖി മീർ (ചിത്രകാരന്റെ ഭാവനയിൽ)

പത്താം അദ്ധ്യായത്തിൽ നമ്മൾ ആസ്വാദനത്തിനായി തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് വീണ്ടും ഒരു ഫർമായിശ്  ആണ്.  പ്രിയ ഓണ്‍ലൈൻ സുഹൃത്തും ഗായകനുമായ തഹ്സീൻ തന്നെയാണ് ഇത്തവണയും ഇഷ്ടഗസൽ
ആവശ്യപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്.  മെഹ്ദി പാഠങ്ങളിലെ പഴയ രണ്ടധ്യായങ്ങളും (ദിലെ നാദാൻ....., അബ് കെ ഹം ബിച്ഛ്ടെ....) അദ്ധേഹത്തിന്റെ തന്നെ  ഫർമായിശുകളായിരുന്നു. മെഹ്ദി പാഠങ്ങൾ എന്ന ഈയൊരു സീരീസ്
മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകാൻ എനിക്കേറ്റവും ഊർജ്ജമായി ഭവിക്കുന്നതും
അദ്ധേഹത്തിന്റെ നിരന്തരമായ പിന്തുടരൽ തന്നെയാണ്.

'ദേഖ് തോ ദിൽ കെ ജാൻ സെ .........യെ ധുവാ സാ കഹാ സെ ഉഠ്താ ഹേ ' എന്ന ഗസൽ  മെഹ്ദി ഹസ്സൻ എന്ന നാദവിസ്മയത്തിന്റെ ഏറ്റവും
മനോഹരമായ ആലാപനങ്ങളിൽ ഒന്നാണെന്ന് നിസ്സംശയം പറയാം. മീർ തഖി
മീറും മെഹ്ദി ഹസ്സനും -ഇതിനെയാണ് നമ്മൾ ലെജന്ററി  കോമ്പിനേഷൻ
എന്നൊക്കെ പറയുക..... ശബ്ദത്തിലെ ആർദ്രത എന്നൊക്കെ ആലങ്കാരികമായി
നമ്മൾ ഉപയോഗിക്കാറില്ലേ, അത് അനുഭവേദ്യമാകണമെങ്കിൽ മെഹ്ദിയെ
കേൾക്കുക, കേട്ടു കൊണ്ടേയിരിക്കുക....   

ഈ ഗസൽ തുടങ്ങുമ്പോൾ ഇതിലെ ആശയങ്ങളുടെ സത്ത മുഴുവൻ ആവാഹിച്ച ഹിന്ദിയിലുള്ള രണ്ടു വരികൾ ( 'ദോഹാ' അഥവാ Couplet) മെഹ്ദി സാബ് പലപ്പോഴും ആലപിക്കാറുണ്ട്.  അതിമനോഹരമാണ് അതിന്റെയൊരു
ആമ്പിയൻസ്. ആദ്യം ആ ഈരടികളിലേക്ക് പോകാം.

ശീതൾ ചന്ദാ അഗ്നി ബൻ ഗയീ , കാണ്‍ഢെ ബൻ ഗയെ ഫൂൽ 
പ്യാർ ന കർനാ  ഓഹോ കിസീ സേ , പ്യാർ ഹേ മൻ കീ ബൂൽ  

ബസ്തീ ബസ്തീ ഖാക് ഉഠീ ഹേ, ജംഗൽ ജംഗൽ ആഗ് 
യെ ധുവാ ബൽ ഖാതാ  ഉഠേ   ജേസെ കാലെ നാഗ് 

(കുളിർനിലാവ് അഗ്നിയായവതരിക്കും, മുള്ളുകളോ മലരുകളായും  
ഹേ പ്രണയമതരുതേ ആരോടും, പ്രണയമതോ മനസ്സിൻ ഭ്രംശമല്ലോ   

ചേരികളൊക്കെയും പൊടിയിലമർന്നൂ, കാടുകളൊക്കെയും തീയിലും   
ധൂമങ്ങളിങ്ങനെ പുളഞ്ഞുയരുന്നുവല്ലോ, കരിനാഗങ്ങളിഴയും പോൽ )


ഇനി ഗസലിലേക്ക്‌:

ദേഖ് തോ, ദിൽ കെ ജാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ
യെ ധുവാ സാ കഹാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ

ഗോർ കിസ് ദിൽജലേ കീ ഹേ യെ ഫലക്
ഷോലാ ഇക് സുബഹ് യാ സെ ഉഠ്താ ഹേ

ബേഠ്നേ കോൻ ദേ ഹേ ഫിർ ഉസ്കോ
ജോ തേരെ ആസ്താൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ

യൂ ഉഠേ ആഹ് ! ഉസ് ഗലീ സേ ഹം
ജേസേ കൊയീ ജഹാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ

ഖാനാ -ഏ -ദിൽ  സേ സിൻഹാർ  ന  ജാ
കൊയീ  ഏസെ മകാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ ?

നാലാ സിർ  ഖേൻച്താ ഹേ ജബ് മേരാ 
ഷോർ ഇക് ആസ്മാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ

ഇഷ്ഖ് ഇക്‌  'മീർ'  ഭാരീ പത്ഥർ ഹേ
കബ് യെ തുഝ് നാതവാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ


ആശയം സംഗ്രഹിച്ചു നോക്കാം:

നോക്കൂ, ഹൃത്തിൽ നിന്നോ അതോ ആത്മാവിൽ നിന്നോ
എവിടെ നിന്നാണീ  ധൂമങ്ങളുയരുന്നത് ?

ഏതു വ്യഥിതഹൃദയന്റെതാണീ കല്ലറ? വാനരൂഢാ!
പകലുകളിലൊരു തീനാളമിവിടെ നിന്നുയരുന്നല്ലോ

(ഏതു വ്യഥിതഹൃദയന്റെതാണീ ആകാശമാം കല്ലറ
പകലിലൊരു തീഗോളമിവിടെ നിന്നുദിക്കുന്നല്ലോ )

വേറെയാരയാൾക്കിടം  കൊടുക്കുന്നൂ പിന്നെ?
ഒരിക്കെ നിന്നിടം വിട്ടുപോയാലതിൽ പിന്നെ  

നിന്റെയാ തെരുവ് വിട്ടുപോവുന്നതോ .. ഓഹ്!
ഈ ലോകമേ വിട്ടൊഴിഞ്ഞുപോകുന്നതു പോൽ

ഹൃത്തിടത്തിൽ നിന്നൊരിക്കലും പോകാതിരിക്കുക 
ഇത്തരമിടത്തിൽ നിന്നാരാണൊഴിഞ്ഞു പോവുക?

വേദനയിലേറി വിലാപമെന്നിലുയരുമ്പോഴൊക്കെയും 
ഒരു മറുരോദനമുയരുന്നുവല്ലോ വാനലോകത്തുനിന്നും

അനുരാഗമെന്നത് ഒരു ഭാരിച്ച ശിലയാണ് 'മീർ' !
നിന്നെപ്പോലൊരു ദുർബലനതെപ്പോളുയർത്താനാണ്  ?



ഇത് ദിവ്യാനുരാഗത്തിന്റെ പടവുകൾ കയറി  ആത്മസാക്ഷാത്കാരത്തിന്റെ
പർവ്വം താണ്ടിയെത്താനുള്ള ഒരു യാത്രികന്റെ (സാലിക്) അഭിലാഷതീവ്രതയുടെ ആവിഷ്കാരമാണ്.  ഭൗതികമായ അഭിവാഞ്ജകളെ
തൃണവൽക്കരിച്ച് എല്ലാ പ്രലോഭനങ്ങളെയും അതിജയിച്ച് ആത്യന്തിക
പൊരുൾ കണ്ടെത്താനുള്ള പരിശ്രമത്തിന്റെ കഠിനത വിളിച്ചോതുന്നു ഇവിടെ
മീർ.

ഈ ഗസലിന്റെ മക്താ ഇതിന്റെ പൊരുൾ മുഴുവൻ വെളിപ്പെടുത്തുന്നുണ്ട്.  

ഇഷ്ഖ് ഇക്‌ 'മീർ' ഭാരീ പത്ഥർ ഹേ
കബ് യെ തുഝ് നാതവാൻ സെ ഉഠ്താ ഹേ

അനുരാഗമെന്നത് ഒരു ഭാരിച്ച ശിലയാണെന്ന് മീർ തിരിച്ചറിയുന്നു. ആഗ്രഹങ്ങളുടെയും ഭൗതിക താല്പര്യങ്ങളുടെയും ദൗർബല്യങ്ങളെ മറികടന്നു പ്രണയഭാജനത്തിലേക്കുള്ള അനുരാഗിയുടെ യാത്രയുടെ കാഠിന്യം 
എത്രയാണ്?

പ്രതീക്ഷയുടെ കിരണങ്ങളൊടുങ്ങി പുകച്ചുരുളുകൾ അന്തരാത്മാവിൽ  നിന്നും ഉയരുന്നുവോ?

അടക്കപ്പെട്ട ഹൃദയം വ്യഥകളുടെ നീറ്റലിൽ ജ്വലിതമാകുന്നുണ്ടോ?

പ്രണയിയുടെ സാമീപ്യത്തിൽ നിന്നൊരിക്കെ  നിഷ്കാസിതനായാൽ പിന്നെയൊരു മടക്കം സാധ്യമാകുമോ?



ഈ ഗസലിലെ രണ്ടാമത്തെ ശേർ  അതിന്റെ പ്രയോഗത്തിലെ പ്രത്യേകത കൊണ്ട് വളരെ ശ്രദ്ധേയമാണ്.

ഗോർ കിസ് ദിൽജലേ കീ ഹേ യെ ഫലക്
ഷോലാ ഇക് സുബഹ് യാ സെ ഉഠ്താ ഹേ

ഈ ഈരടിയുടെ ആശയം പലരും പല രീതിയിലാണ് മനസ്സിലാക്കിയെടുത്തിട്ടുള്ളത്. ഞാൻ മുകളിൽ വരികളുടെ ആശയം സംഗ്രഹിച്ചപ്പോൾ ഈ ശേറിന് രണ്ടു രീതിയിൽ അർത്ഥം കൊടുക്കാനുള്ള കാരണവും അതാണ്‌. മീർ തഖി മീർ എന്ന കവിയുടെ മാസ്റ്ററി തന്നെയാണ് ഇത്തരം വരികൾ. ഒരു ഈരടിക്കകത്ത്‌ തന്നെ നാനാർത്ഥതലങ്ങൾ ഒളിപ്പിച്ചു വെക്കാനുള്ള സിദ്ധി മീറിന്റെ മിക്ക ഗസലുകളിലും കാണാം. അനുവാചകൻ നിർദ്ധരിച്ചെടുക്കാൻ പാടുപെട്ടു  വട്ടം കറങ്ങുന്ന വരികൾ.

 ഗോർ കിസ് ദിൽജലേ കീ ഹേ യെ ഫലക്

ഈ വാക്യത്തെ  'പൊയറ്റിക്' വിന്യാസത്തിൽ നിന്നും ഒന്ന് മാറ്റി എഴുതിയാൽ:

യെ ഗോർ കിസ് ദിൽജലേ കീ ഹേ, ഫലക്

"ഈ കല്ലറ ഏതു വ്യഥിതഹൃദയന്റെതാണ്? വാനരൂഢാ!"

'ഫലക്' എന്നത് ആകാശം എന്നർത്ഥത്തിൽ ഉപയോഗിക്കാം. എന്നാൽ ഉർദുവിൽ ഫലക് എന്നത് ദേവലോകത്തെ അഭിസംബോധനം ചെയ്താണ്
സാധാരണ ഉപയോഗിക്കാറ്. ഇംഗ്ലീഷിൽ "Oh Heaven!" എന്ന പ്രയോഗം പോലെ. മുകളിൽ എല്ലാം കാണുകയും അറിയുകയും ചെയ്തു കൊണ്ടിരിക്കുന്ന ഒരാൾ, അഥവാ വാനരൂഢൻ, ലളിതമായി പറഞ്ഞാൽ ദൈവം, "ഫലക്''.

അപ്പോൾ ഇവിടെ മീർ  മുകളിലുള്ളവനോട് ആരായുകയാണ്, ഹൃദയവ്യഥകളാൽ  പൊലിഞ്ഞു  ഈ കല്ലറക്കകത്ത് അടക്കം  ചെയ്യപ്പെട്ടവനെക്കുറിച്ച്, ഒരു പക്ഷേ, മീർ അദ്ധേഹത്തിന്റെ
ഹൃദയത്തെ തന്നെ ഒരു ഖബർ ആയി അവതരിപ്പിക്കുന്നതുമാവാം

ഷോലാ ഇക് സുബഹ് യാ സെ ഉഠ്താ ഹേ
  
അവന്റെ എരിയുന്ന ഹൃത്തിന്റെ വേവിൽ നിന്നും
നഷ്ടമോഹങ്ങളുടെ ജ്വാലകൾ ഉയർന്നു വരുന്നതിനെക്കുറിച്ച്,

കേവലാക്ഷരാർത്ഥങ്ങൾക്കപ്പുറം ഈ വരികളെ വായിച്ചാൽ,  ഈ ഭൂമിയെ വിഫലമോഹങ്ങളുടെ ശ്മശാനമായി കാണുകയും ഇതെല്ലാം
വിതാനിച്ചു മുകളിലിരുന്നു വീക്ഷിക്കുന്നവനോട് കയർക്കുകയും ചെയ്യുന്നു ഒരു വേള കവി. അല്ലെങ്കിൽ മോഹങ്ങളെ മുഴുവൻ അകമേ കുഴിച്ചുമൂടി ഹൃദയം ഒരു കല്ലറയാക്കി തീർത്ത കവി വിധിയെ വെല്ലുവിളിക്കുന്നതായും വായിക്കാം. സൂഫീധാരയിൽ  ആത്മനിന്ദയിലൂടെ, അല്ലെങ്കിൽ
സ്വത്വവിമർശനങ്ങളിലൂടെ ഔന്നത്യം കാംക്ഷിക്കുന്ന ഒരു വിഭാഗത്തിന്റെ
അനുകാരിയായി മീർ കരുതപ്പെടുന്നു.
  

എന്നാൽ ഇവിടെ 'ഫലക്' എന്നത്  'ആകാശം' എന്ന നേരർത്ഥത്തിൽ തന്നെ
സമീപിക്കുന്നവരും ഉണ്ട്.  ജഗജിത് സിംഗ് അദ്ധേഹത്തിന്റെ ഒരു
കണ്സേർട്ടിൽ ഈ വരികളെ സമീപിക്കുന്നത് ആ അർത്ഥത്തിൽ ആണ്.
    
ഗോർ കിസ് ദിൽജലേ കീ ഹേ യെ ഫലക്

ഈ വാക്യത്തെ 'പൊയറ്റിക്' വിന്യാസത്തിൽ നിന്നും മറ്റൊരു രീതിയിൽ മാറ്റി എഴുതിയാൽ:

കിസ് ദിൽജലെ കി ഗോർ ഹേ യെ ഫലക്

"ഏതു വ്യഥിതഹൃദയന്റെതാണീ ആകാശമാകും കല്ലറ?"

ഇവിടെ ആകാശത്തെ ഒരു വലിയ ഖബർ ആയി അവതരിപ്പിക്കുന്നു.

ഷോലാ ഇക് സുബഹ് യാ സെ ഉഠ്താ ഹേ

"പകലുകളിൽ ഒരു തീഗോളം ഇവിടെ നിന്നുയരുന്നല്ലോ"

അഥവാ ആകാശത്തിന്റെ ചക്രവാളത്തിൽ നിന്നും ഓരോ പകലിലും
ഉദിച്ചുയരുന്ന സൂര്യൻ പടർത്തുന്ന  ചുവപ്പിനെ അതിൽ അടക്കം
ചെയ്യപ്പെട്ടവരുടെ വ്യഥകളുടെ ബഹിർസ്ഫുരണമായും മനസ്സിലാക്കുന്നു.


ഇതിൽ ഏതാണ് കവി ഉദ്ദേശിച്ചതെന്ന് പറഞ്ഞ് തരാൻ സാക്ഷാൽ മീർ തന്നെ
ഖബറിൽ നിന്നും ജ്വാലയായ് ഉയിർത്തെഴുന്നേറ്റു വരേണ്ടി വരുമെന്ന്
തോന്നുന്നു. കാരണം അത്രയ്ക്കും സാധ്യതകളുടെ സാഗരങ്ങളാണ്
അദ്ധേഹത്തിന്റെ ഓരോ ശേറുകളും.

ഏതായാലും ഉർദു ഭാഷാസാഹിത്യത്തിൽ നിപുണരായ സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് 
ഇതിലെ   മിസ്റ്ററി  പരിഹരിച്ചു തരാനാവുമെന്ന് കരുതുന്നു (ആരിഫ് സൈൻ
സാബിനെത്തന്നെയാണ് ഉദ്ദേശിച്ചത്!!! അപ്പുറവും ഇപ്പുറവും നോക്കേണ്ട!)


ഈ ഗസൽ മെഹ്ദി സാബിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച ആലാപനങ്ങളിൽ ഒന്നായി എണ്ണപ്പെടുന്നു.  ഓരോ തവണ കേൾക്കുമ്പോഴും ആദ്യമായി കേൾക്കുന്നത് പോലെ.

"ശീതൾ ചന്ദാ.......ബസ്തീ ബസ്തീ...." എന്ന് തുടങ്ങുന്ന ഈ ഗസലിന് പുറത്തു നില്ക്കുന്ന ആ രണ്ടു ഹിന്ദി ദോഹാകളെ മാത്രം വീണ്ടും വീണ്ടും കേട്ടു  നോക്കൂ... ,  നിങ്ങൾ നിലാവിന്റെ തണുപ്പിനെ പുൽകും, പിന്നെ
പ്രണയത്തിന്റെ മുറുകിയ  ആശ്ലേഷത്തിൽ  കുളിരകന്നു  ഉഷ്ണമേറുന്നതറിയും,  പൊടിപടലങ്ങളിലമർന്നു കിടക്കുന്ന ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ വിജനതയിൽ നിങ്ങൾ ഒറ്റപ്പെട്ട് നില്ക്കും, അകലെ കാടെരിയുന്നതിന്റെ വെളിച്ചം കാണും, ഒടുക്കം കറുത്ത ധൂമപടലങ്ങൾക്കുള്ളിൽ നിങ്ങൾ അപ്രത്യക്ഷരാകും.....

നിങ്ങളുടെ വിമർശനങ്ങളും ആസ്വാദനങ്ങളും ഫർമായിശുകളും പ്രതീക്ഷിക്കട്ടെ. മറ്റൊരു മെഹ്ദി പാഠവുമായി വരുന്നതുവരേയ്ക്കും  ശുഭം....

------------------------------


ഈ ഗസൽ മെഹ്ദി സാബ് മെഹ്ഫിലിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്‌ താഴെ കേൾക്കാം
 (യൂട്യൂബിൽ ഈ ഗസലിന്റെ അനവധി വേർഷനുകൾ- ഫിലിം വേർഷൻ ഉൾപ്പെടെ - മെഹ്ദി സാബിന്റെതായി തന്നെയുണ്ട്‌. മുകളിൽ അവതരിപ്പിച്ച എല്ലാ വരികളും ഒരു ആലാപനത്തിൽ ഉണ്ടാവണമെന്നില്ല. എല്ലാ വരികളുടെയും ആസ്വാദനം ലഭിക്കാൻ മെഹ്ദി സാബ്  വിവിധ
മെഹ്ഫിലുകളിൽ ഈ ഗസൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്‌  യൂട്യൂബിൽ കേൾക്കുക.)

 

മെഹ്ദി പാഠങ്ങൾ - 9 : ദിലേ നാദാൻ തുജ്ഹെ ഹുവാ ക്യാ ഹേ...

ഈ പോസ്റ്റ്‌ മെഹ്ദി ഹസ്സൻ എന്ന നാദപ്രപഞ്ചത്തിനു  മുന്നിൽ വെക്കുന്ന സ്മരണാഞ്ജലിയാണ്. ആ സ്വർഗ്ഗനാദം നമ്മിൽ നിന്നും പിരിഞ്ഞു പോയിട്ട് ഇന്നേക്ക് ഒരു വർഷം തികയുന്നു. 2012 ജൂണ്‍ 13 ന് കറാച്ചിയിൽ വെച്ച് ആ സ്വരസാഗരം എന്നെന്നേക്കുമായി തിരയടങ്ങി നിലച്ചു.  ആ മഹാപ്രതിഭ നസീമാബാദിലെ ഷാഹ് മുഹമ്മദ്‌ ഖബറിസ്ഥാനിൽ മണ്ണോടു ചേർന്നുറങ്ങിയിട്ട് ഒരു വർഷം പിന്നിടുമ്പോൾ  അന്തരീക്ഷത്തിൽ അമൂർത്തമായി അലയടിക്കുന്ന ഗസലിന്റെ ഈരടികൾ മരണം പ്രതിഭകളുടെ അവസാനം രേഖപ്പെടുത്തുന്നില്ല എന്നതിന് അടിവരയിടുന്നു.    

-----------

ജനപ്രിയ ഗസലുകളിൽ നിന്നും ഒന്ന് വഴിമാറി സഞ്ചരിക്കുകയാണ് നമ്മൾ ഇത്തവണ. ഉർദു ക്ലാസിക് ഗസലുകളെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോൾ ഗാലിബ് എന്ന നാമം മാറ്റി നിർത്തി ഒരു ചർച്ചയും സാധ്യമല്ല തന്നെ.  മിർസ അസദുള്ള ബേഗ് ഖാൻ എന്ന മിർസാ ഗാലിബ് മുഗൾ കാലഘട്ടത്തിലെ ഉർദു -പേർഷ്യൻ കവികളിൽ അവസാന കണ്ണിയാണ്. ഒടുവിലത്തെ മുഗൾ ചക്രവർത്തിയും ഗസൽ കവിയുമായിരുന്ന ബഹദൂർ ഷാ സഫർ രണ്ടാമന്റെ ദർബാറിൽ നിറഞ്ഞിരുന്ന ഗാലിബ് പതിനൊന്നാം വയസ്സിൽ തന്നെ ഉർദുവിൽ എഴുതാൻ തുടങ്ങിയിരുന്നു. തന്റെ കൗമാരം പിന്നിടുമ്പോൾ എഴുത്തിന്റെ തട്ടകം പേർഷ്യൻ ഭാഷയിലേക്ക് മാറ്റിയിരുന്ന ഗാലിബ് ഉർദു ഗസലുകളിലെ മിക്ക ക്ലാസിക്കുകളും രചിച്ചത് ചെറിയ പ്രായത്തിലാണെന്നത് അത്ഭുതമായി നില്ക്കുന്നു.  ഏറെ കാലങ്ങൾക്ക് ശേഷം ഗാലിബിന്റെ സമകാലികനും  ഉർദു സാഹിത്യത്തിൽ  ബഹദൂർ ഷാ സഫറിന്റെ ഗുരുസ്ഥാനം വഹിച്ചിരുന്ന  പ്രമുഖ ഉർദു കവി സൗഖുമായുള്ള ആരോഗ്യകരമായ മത്സരത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് ഗാലിബ് വീണ്ടും ഉർദുവിലേക്ക് തിരിച്ചു വരുന്നത്.  

മിർസാ ഗാലിബ് 

 ഉർദു ഗസലുകളുടെ ചരിത്രവഴിയിൽ ഗാലിബ് ഒരു അടയാളശിലയാണ്, നഷ്ടപ്രണയങ്ങളുടെ ആണിയിൽ മാത്രമായിചുറ്റിത്തിരിഞ്ഞിരുന്ന ഉർദു ഗസൽ
എന്ന സാഹിത്യരൂപത്തെ ആവിഷ്കാര വൈവിധ്യങ്ങളുടെ അനന്തവിഹായസ്സിലേക്ക് ഒരു പട്ടത്തെ നൂലറുത്തു വിടുന്ന സാഹസത്തോടെ
പറത്തിവിട്ട വാക്കുകളുടെ മായാജാലക്കാരനെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന ഒന്ന്. ഗാലിബിന്റെ ഗസലുകളിൽ പ്രണയം പദാർത്ഥലോകത്തിനപ്പുറമുള്ള ഒന്നാണ്. തിയോളജിയും തത്വചിന്തയും സ്വതന്ത്രചിന്തയുമെല്ലാം സമന്വയിച്ച  ഗഹനമായ ആശയപ്രപഞ്ചങ്ങൾ ഒളിപ്പിച്ച മൊഴിമുത്തുകൾ.

ഈ ഗസൽ ഒരു തേട്ടമാണ്‌. . അനന്തവും അജ്ഞാതവുമായിരിക്കുന്ന പ്രപഞ്ച രഹസ്യങ്ങളിലേക്ക് കണ്ണുമിഴിച്ചിരിക്കുന്ന ഒരാളുടെ നിതാന്തമായ അന്വേഷണങ്ങളുടെ ഒരു യാത്ര. ചുറ്റുപാടും കണ്ടുമുട്ടുന്ന അസംബന്ധങ്ങളുടെയും കാട്ടിക്കൂട്ടലുകളുടെയും മുന്നിൽ പകച്ചു പോയ സ്വന്തം മനസ്സാക്ഷിയെക്കുറിച്ച് വേവലാതിപ്പെടുന്ന ഒരാളുടെ അനേകം ചോദ്യങ്ങൾ. ഒരേ സമയം സ്വന്തം മനസ്സിനോടും ദൈവത്തോടും സംവദിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു ഇവിടെ ഗാലിബ്.

എല്ലാം ദൈവത്തിൽ നിന്നാകയാൽ പിന്നെയീ കാണുന്ന അസന്തുലിത വ്യവസ്ഥകൾ, പ്രലോഭനങ്ങൾ, പ്രതീക്ഷാരഹിതമനസ്സുകൾ, അസ്വാതന്ത്ര്യം, വ്യഥകൾ, വ്യാധികൾ,  അങ്ങനെ ഒട്ടേറെ ഉത്തരം കിട്ടാത്ത സമസ്യകളെക്കുറി ച്ച് ദൈവത്തോട് കലഹിക്കാൻ വെമ്പുന്ന സ്വന്തം മനസ്സിനെപ്പറ്റി ഗാലിബ് വ്യാകുലപ്പെടുന്നു. ശുഭാപ്തി വിശ്വാസിയായിരിക്കാൻ പണിപ്പെടുമ്പോൾ മനസ്സ് നിരാശയുടെ കയത്തിലേക്ക് വലിച്ചടുപ്പിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് വിലപിക്കുന്നു. 

ഇഹത്തിലെ പ്രലോഭനങ്ങളെക്കുറിച്ചും  പ്രകൃതിയിലെ പ്രതിഭാസങ്ങളെക്കുറിച്ചും  അന്വേഷണങ്ങളുടെ ഒരു നീണ്ട യാത്രയിലാണ് ഇവിടെ ഗാലിബ്. സുമുഖികളായ കാമിനിമാരുടെ പ്രണയാതുരമായ ചേഷ്ടകൾ, അവരുടെ വശ്യമായ നോട്ടങ്ങൾ, മനോഹരമായ കാർക്കൂന്തലുകൾ...ഈ പ്രലോഭനങ്ങളൊക്കെയും നീ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ചതെന്തിനാണെന്ന് ദൈവത്തോട് കയർക്കുന്ന കവി  പ്രകൃതിയുടെ ഹരിതാഭമായ വിന്യാസവും വർണ്ണാഭമായ പൂക്കളും
കാരിരുൾ മേഘങ്ങളും കാറ്റും  കോളുമൊക്കെയും കണ്ടു അവന്റെ സൃഷ്ടിപ്പിൽ അത്ഭുതം കൂറുകയും ചെയ്യുന്നു.

സ്വജീവൻ തന്നെ നിന്നിൽ ഹോമിക്കുന്നതിനപ്പുറമൊരു പ്രാർത്ഥനയെക്കുറിച്ച് തനിക്കറിയില്ലെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന ഗാലിബ് ഒരു സൂഫിയുടെ ദൗത്യമെന്തെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നുമുണ്ട് ഈ ഗസലിൽ.

ഇനി ഗസലിലൂടെ.....

ദിലെ നാദാൻ തുജ്ഹെ ഹുവാ ക്യാ ഹേ 

ആഖിർ ഇസ് ദർദ് കീ ദവാ ക്യാ ഹേ 

ഹം ഹേൻ മുഷ്താഖ് ഓർ വോ ബേസാർ 

യാ ഇലാഹീ യെ മാജ്റാ ക്യാ ഹേ 

ജബ് കി തുജ്ഹ് ബിൻ നഹീ കൊയീ മൗജൂദ് 

ഫിർ യെ ഹന്ഗാമ ഏയ്‌ ഖുദാ ക്യാ ഹേ 

മേം ഭി മുഹ് മേ സബാൻ രഖ്താ ഹൂം 

കാഷ് പൂച്ഹോ കി മുദ്ദാ ക്യാ ഹേൻ 

യെ പരീ ചെഹരാ ലോഗ് കേസേ ഹേൻ  

അംസ:  വോ ഇഷവാ വോ അദാ ക്യാ ഹേൻ 

ശിക്നെ സുൽഫെ അംബരീ ക്യോം ഹേൻ 

നിഗാഹെ ചഷ്മെ സുറുമാ സാ ക്യാ ഹേൻ 

സബ്സ വോ ഗുൽ കഹാ സെ ആയേ ഹേൻ 

അബ്ര് ക്യാ ചീസ് ഹേ ഹവാ ക്യാ ഹേ 

ജാൻ തും പർ നിസാർ കർതാ ഹൂം 

മേം നഹീ ജാൻതാ ദുആ ക്യാ ഹേ 

ഹം കൊ ഉസ് സെ വഫാ കീ ഹേൻ ഉമ്മീദ് 

ജോ നഹീ ജാന് തേ  വഫാ ക്യാ ഹേ 

ഹാ ഭലാ കർ തേരാ ഭലാ ഹോഗാ

ഓർ ദർവീഷ് കീ സദാ ക്യാ ഹേ 

മേം നെ മാനാ കീ കുഛ് നഹീ ഗാലിബ് 

മുഫ്ത് ഹാത് ആയേ തോ ബുരാ ക്യാ ഹേ     

ആശയം സംഗ്രഹിച്ചു നോക്കാം: 

നിഷ്കളങ്ക ഹൃദയമേ നിനക്ക് പറ്റിയതെന്താണ് ?

ഒടുക്കമീ വ്യഥകൾക്കൊക്കെയുമുള്ള മരുന്നെന്താണ് ?

പ്രതീക്ഷാഭരിതനായ് ഞാൻ, വിരക്തിയിലാണ്ട് അവൻ 

എന്റെ നാഥാ, ഈ സംഭവിക്കുന്നതൊക്കെയുമെന്താണ് ?

നീയില്ലയെങ്കിൽ ഒന്നുമേയില്ലെന്നാകുകിൽ 

ദൈവമേ പിന്നെയീ ചെയ്തികളൊക്കെയുമെന്തിനാണ് ? 

എന്റെ വായിലും ഒരു നാവിരിപ്പുണ്ടല്ലോ 

എനിക്കെന്തു പറയാനുണ്ടെന്നൊന്ന് തേടിയിരുന്നെങ്കിൽ 

ഈ കാണുന്ന സുമുഖികളൊക്കെയും  ആരാണ് ?

ആ കണ്ണിറുക്കലും കൊഞ്ചലും വശീകരണ ചേഷ്ട്ടകളുമെന്തിനാണ് ?

ഈ കാർവർണ്ണച്ചുരുൾമുടികളെന്തിനാണ് ?

സുറുമക്കണ്ണാലുള്ള കടാക്ഷങ്ങളെന്തിനാണ് ?

ഈ ഹരിതലതാതികളും പൂക്കളും എവിടെ നിന്നാണ് ?

ഈ മേഘപടലങ്ങളും മാരുതനുമൊക്കെയെന്താണ്?

   

സർവ്വസ്വവും നിനക്കായ് ഹോമിക്കുന്നു ഞാൻ

അതിനപ്പുറം ഒരു പ്രാർത്ഥനയെന്തുണ്ടാവോ?

ഞാനവരോട് വിശ്വസ്തനായിരിക്കുന്നു തീർച്ച 

വിശ്വസ്തതയെന്തെന്നറിയാത്തവരാകിലും 

ഹേ, നന്മ ചെയ്യൂ, നിന്നിലും നന്മ ഭവിച്ചിടും 

ഇത് മൊഴിയലല്ലാതെ സൂഫിയുടെ ദൗത്യമെന്താണ് ?

ഈ ഗാലിബ് ഒന്നുമല്ലായെന്നറിയാമെങ്കിലും 

സൗജന്യമായി കിട്ടുന്നെങ്കിൽ നഷ്ടമെന്താണ്?  

ഗാലിബ് ഒരു സൂഫിയെപ്പോലെ കടന്നു പോയി,  ചിന്തകളിലേക്ക് ഒട്ടേറെ ചോദ്യങ്ങളെറിഞ്ഞ്. മെഹ്ദി ആ അന്വേഷണങ്ങളെ രാഗങ്ങളിൽ പൊതിഞ്ഞ് നമ്മിലേക്ക്‌ പകർന്നു, അനശ്വരരായ രണ്ട് ലെജന്റുകൾ ഒരുമിക്കുന്ന അപൂർവ്വ സൃഷ്ടികൾ......

ഈ ഗസൽ മെഹ്ദി സാബ് ആലപിക്കുന്നത് ഇവിടെ കേൾക്കാം:

 

മെഹ്ദി പാഠങ്ങൾ - 8 : രഫ്താ രഫ്താ....

മെഹ്ദി ഗസലുകളിലൂടെയുള്ള  പ്രയാണം പ്രണയബന്ധിതമായി തന്നെ നമ്മൾ തുടരുകയാണ്.

"പ്രണയമില്ലെങ്കിൽ ഉടലിനെപ്പോലൊരു കടുപ്പമാം മരമില്ല വേറെ..." എന്ന് പ്രിയകവി വീരാൻകുട്ടി കുറിക്കുമ്പോൾ, അത് ഷഹബാസ് ഉള്ളുലച്ചു പാടുമ്പോൾ,
ഒക്കെയും നമ്മൾ തിരിച്ചറിവിന്റെ നീറ്റുപൊള്ളലിൽ ഉള്ളുലച്ചുരുത്തിരിയുന്ന ഒരാർത്തനാദം പുറത്തേക്കെടുക്കാനാകാതെ  മൗനത്തിൽ  പൊതിഞ്ഞു കെട്ടിപ്പൂട്ടി വെക്കാറില്ലേ?  അതിനാൽ നമ്മൾ പ്രണയത്തെക്കുറിച്ചല്ലാതെ എന്ത് പാടാൻ?

പ്രണയം പാടാൻ മെഹ്ദിയല്ലാതെ ഏതു  നാദം?

പ്രേയസ്സി എന്നത്  വേറിട്ടൊരു ഉടലും ഉള്ളുമായി നില്ക്കുന്നു എന്നല്ലാതെ എപ്പോഴെങ്കിലും അവൾ നിങ്ങളുടെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയിട്ടുണ്ടോ? ഭരിക്കുന്നവനും ഭരിക്കപ്പെടുന്നവളും എന്ന തട്ട് വ്യവസ്ഥിതിക്കപ്പുറം അധികാരാധീശത്വങ്ങളുടെ ഗ്രാവിറ്റി ഭേദിച്ച്    അപ്പൂപ്പൻതാടികളായി എപ്പോഴെങ്കിലും നിങ്ങളൊരുമിച്ചു ഒരു രാവെങ്കിലും അനുഭൂതിയുടെ ആകാശങ്ങളിലേക്ക് പറന്നു പോയിട്ടുണ്ടോ?

ഇല്ലെങ്കിൽ ഈ ഗസലിലേക്ക്‌ മടങ്ങി വരിക. മെഹ്ദിയെന്ന പ്രേമഗായകന്റെ കൂടെ ഈ രാഗനൗകയിൽ കയറുക. ഔപചാരികതകളും അധീശത്വഭാവങ്ങളും ഈ ആഴിയുടെ ആഴങ്ങളിലേക്കുപേക്ഷിക്കുക. എന്നിട്ട് രണ്ട് അസ്തിത്വങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് ഒന്നായി പരിണമിക്കുന്നതെന്ന് അനുഭവിച്ചറിയുക.

രഫ്താ രഫ്താ വൊ മേരീ  ഹസ്തീ കാ സാമാ  ഹോ ഗയേ.....


ഈ ഗസലിന്റെ വരികൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആരുടേതാണെന്ന കാര്യത്തിൽ തർക്കം നിലനില്ക്കുന്നു.  'സീനത്ത്' എന്ന പാകിസ്താനി സിനിമക്ക് വേണ്ടി തസ്ലീം ഫസ്ലി എഴുതിയ പാട്ടിന്റെ വരികളാണ് പിന്നീട് മെഹ്ദി ഹസ്സൻ സാബ്
ഗസൽ സതിരുകളിലൂടെ ആസ്വാദകരുടെ  പ്രണയതന്ത്രികളിലേക്ക് രാഗോർജ്ജമായി?? (അങ്ങനെയൊരു ഊർജ്ജം ഫിസിക്സിൽ കാണില്ല!) സംവേദനം ചെയ്ത് പോപ്പുലർ ആക്കിത്തീർത്തത്.

എന്നാൽ തസ്ലീം ഫസലി ഇതെഴുതുന്നതിനും ഒരു പതിറ്റാണ്ട് മുന്നേ ബസന്ത്
പ്രകാശിന്റെ സംഗീതത്തിൽ  ആശാജിയും മഹേന്ദ്ര കപൂറും  'ഹം കഹാ ജാ രഹേ ഹേ' എന്ന ഹിന്ദി സിനിമക്ക് വേണ്ടി ഇതേ വരികളോട് അങ്ങേയറ്റം
സാമ്യമുള്ള ഒരു പാട്ട് പാടിയിട്ടുണ്ട്‌.....,  അതെഴുതിയത് ഇന്ത്യൻ പാട്ടെഴുത്ത്
മേഖലയിൽ ഖമർ ജലാലാബാദി എന്ന തൂലികാ നാമത്തിൽ അറിയപ്പെടുന്ന
അമൃത്സർ സ്വദേശി ഓം പ്രകാശ് ഭണ്ഡാരിയാണ്.

ആദ്യം തസ്‌ലീം ഫസലി 1976 -ൽ   'സീനത്ത്' എന്ന പാകിസ്താനി ചിത്രത്തിന്
വേണ്ടിയെഴുതിയ പാട്ട് കേട്ട് നോക്കാം. ഈ സിനിമക്ക് വേണ്ടി പാടിയതും മെഹ്ദി സാബ് തന്നെയാണ്:

ഇനി അതിനും പത്തു വർഷങ്ങൾക്കു മുന്നേ 1966-ൽ ഖമർ ജലാലാബാദി  'ഹം കഹാ ജാ രഹേ ഹേ' എന്ന ഇന്ത്യൻ സിനിമക്ക് വേണ്ടി എഴുതിയ പാട്ട് കേട്ട് നോക്കൂ :

രണ്ടു പാട്ടുകളുടെയും വരികൾ ശ്രദ്ധിച്ചാൽ ഒരു കാര്യം വ്യക്തമാവും, തസ്‌ലീം ഫസലി കോപ്പിയടി എന്ന ആഗോള പ്രതിഭാസത്തിൽ സാധാരണ ആരും കാണിക്കാറുള്ള സ്വന്തം പ്രതിഭയുടെ കരവിരുത് പോലും കാണിക്കാൻ മെനക്കെടാതെ ഖമർ ജലാലാബാദിയുടെ വരികളിൽ നിന്നും  ഏറെക്കുറെ ഈച്ചകോപ്പി അടിക്കുകയായിരുന്നു.

ഈ പാട്ടിനെ പിന്നെയും വെറുതെ വിടാൻ തയ്യാറാകാതെ പോയ ചരിത്രവും നമുക്കുണ്ട്. മെഹ്ദി സാബിന്റെ ഏറ്റവും ജനകീയമായ ഒരു ഗീതകം എന്നതിനാൽ തന്നെ ഈ പാട്ടിന്റെ വരികൾ ഏവർക്കും ഒരുപക്ഷെ മനപ്പാഠമായിരിക്കും. പോരാത്തതിന് ഇതിന്റെ വരികൾക്കുള്ള യഥാർത്ഥ
ക്രെഡിറ്റ് ആർക്കവകാശപ്പെട്ടതാണെന്നതിനെക്കുറിച്ച്  ഇന്ത്യാ-പാകിസ്താൻ  അതിർത്തി തർക്കം പോലെ തന്നെയുള്ള ഒരു വിവാദം
ഇരു രാജ്യങ്ങളിലെയും ഗസൽ പ്രേമികൾക്കിടയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുമുണ്ട്.
ഇത്രയൊക്കെയായിട്ടും ബോളിവുഡിൽ നമ്മുടെ സ്വന്തം പാട്ടെഴുത്തുകാരൻ
സമീർ ഈ പാട്ടിന്റെ വരികളെ സമർത്ഥമായി വീണ്ടും കോപ്പിയടിച്ചു
എന്നതാണ് രസം. ആമിർഖാനും മമത കുൽക്കർണിയും അഭിനയിച്ച 1995-ൽ  ഇറങ്ങിയ  ആശുതോഷ് ഗവാർകറിന്റെ  'ബാസി' എന്ന ചിത്രത്തിന്
വേണ്ടിയാണ് സമീർ ഇങ്ങനെയൊരു കരവിരുത് കാണിച്ചത്. അനു മാലികിന്റെ സംഗീതത്തിൽ അൽക യാഗ്നിക്കും ഉദിത് നാരായണും ചേർന്ന് പാടിയ  ആ പാട്ടിൽ പക്ഷെ തസ്ലീം ഫസലിയെപ്പോലെ പ്രതിഭാരാഹിത്യം
സമീർ കാണിച്ചില്ല.  വിദഗ്ദ്ധമായി സമീർ അദ്ധേഹത്തിന്റെ ക്ലാസ് കാണിച്ചു ആ പാട്ടെഴുത്തിൽ എന്നതാണ് ശരി.  'രഫ്താ രഫ്താ' എന്ന് തുടങ്ങുന്നതിന്
പകരം അദ്ധേഹം 'ധീരേ ധീരേ' എന്നാക്കി.
ഏതു പോലെ, ഒരു മിന്നാമിനുങ്ങിന്റെ നുറുങ്ങു വെട്ടത്തിൽ ജോണ്സൻ മാഷിന്റെ സംഗീതത്തിൽ ദാസേട്ടൻ പാടിയ 'മെല്ലെ മെല്ലെ മുഖപടം തെല്ലൊതുക്കി....' എന്ന ഓ എൻ വിയുടെ വരികളെടുത്ത്‌ അതിലെ 'മെല്ലെ മെല്ലെ' എന്നത് വെട്ടി 'പയ്യെ പയ്യെ ...' എന്നാക്കിയാലെങ്ങിനെയിരിക്കും,
അതു തന്നെ!

ആ പാട്ട് താഴെ കേൾക്കാം:

ഏതായാലും മുഴുവനായും  പതിച്ചെടുക്കാതെ  കുറെ വരികൾ സ്വന്തമായി തന്നെ ചേർത്തിട്ടുള്ളതിനാൽ നമുക്ക് സമീറിനെ വെറുതെ വിടാം.
കൈഫി ആസ്മി, ജാവേദ്‌ അഖ്തർ, ഗുൽസാർ തുടങ്ങിയ നമ്മുടെ പ്രിയപ്പെട്ട
എഴുത്തുകാരുടെ നിരയിൽ തന്നെ നിർത്താവുന്ന പ്രതിഭയുള്ള ഒരാളാണ്
സമീർ എന്നത് എത്രയോ മികച്ച പാട്ടുകളിലൂടെ നമ്മൾ അനുഭവിച്ചറിഞ്ഞതാണ്.


പാട്ടിന്റെ യഥാർത്ഥ കർത്താവ് ആരുമാവട്ടെ, നമ്മളിലേക്കതെത്തിയത് മെഹ്ദിയെന്ന മാധ്യമത്തിലൂടെയാണ്.  അത് കൊണ്ട് തന്നെ നമ്മൾ ആ മാന്ത്രിക വീചികളിലേക്ക് തിരിച്ചു നടക്കുന്നു.

രഫ്താ രഫ്താ വൊ മേരീ ഹസ്തീ കാ സാമാ ഹോ ഗയേ 
പെഹലെ ജാൻ ഫിർ ജാനെ ജാൻ ഫിർ ജാനെ ജാനാ ഹോ ഗയേ  

ദിൻ ബെ ദിൻ ബഡ്തീ ഗയീ ഇസ് ഹുസ്ന് കീ രഅനാഇയാം 
പെഹലെ ഗുൽ ഫിർ ഗുൽ ബദൻ ഫിർ ഗുൽ ബെ ദാമൻ ഹോ ഗയേ 

ആപ് തോ നസ്ദീക് സെ നസ്ദീക് തർ ആതേ ഗയേ 
പെഹലെ ദിൽ ഫിർ ദിൽറുബാ ഫിർ ദിൽ കെ മെഹമാൻ ഹോ ഗയേ 

പ്യാർ ജബ് ഹദ് സേ ബഡാ സാരേ തകല്ലുഫ് മിട്ട് ഗയേ 
ആപ് സേ ഫിർ തും ഹുയേ ഫിർ തൂ കാ ഉൻവാൻ ഹോ ഗയേ 



ആശയം സംഗ്രഹിച്ചു നോക്കാം:


മെല്ലെ മെല്ലെ  അവളെന്റെ അസ്തിത്വത്തിന്റെ ഭാഗമായി
ജീവനായ് പിന്നെ ജീവന്റെ ജീവനായ് പിന്നെയിഷ്ടപ്രാണേശ്വരിയായി

അനുദിനം അവളാം  അഴകിന്റെ പൊലിവേറിയേറി വന്നൂ
പൂവായ് പിന്നെ പൂവുടലായ് പിന്നെയടിമുടി ഒരു പൂമരമായി ‌

അവളെന്നിലേക്കനുസ്യൂതം അടുത്തു കൊണ്ടേയിരുന്നു
മനമായ്‌ പിന്നെ മനസ്സ്വിനിയായ് ഒടുക്കം ഹൃത്തിന്റെ അതിഥിയായി  

പ്രണയമതിരുകൾക്കപ്പുറമേറുമ്പോൾ ഔപചാരികതകൾ മാഞ്ഞുപോകുന്നു
താങ്കളെന്നത് നിങ്ങളായും പിന്നെയത് നീയെന്നയിനമായും പരിണമിക്കുന്നു  


ഈ ഗസൽ കേൾക്കാത്തവരായി ആരും തന്നെയുണ്ടാവില്ല. ഇനി വീണ്ടും ഒന്നുകൂടി കേൾക്കൂ, വരികളിലെ അനുരാഗഗാഥയുടെ മാധുര്യമറിഞ്ഞു കൊണ്ട്...
രണ്ടുടലുകൾ ഒരസ്തിത്വമാകുന്നതിന്റെ പ്രണയരസതന്ത്രം അനുഭവിച്ചറിയാം ഈയൊരു യാത്രയിൽ....

മെഹ്ദി പാഠങ്ങളിലൂടെ ഇതുവരെയുള്ള നിങ്ങളുടെ യാത്രയെക്കുറിച്ച് ഇവിടെ കുറിക്കുക,നമ്മൾ അറിയാനാഗ്രഹിക്കുന്ന മെഹ്ദി ഗസലുകൾ ഇവിടെ കൊണ്ടു വരിക. നമുക്കൊന്നിച്ച്‌ ആ നാദസാഗരത്തിൽ മുത്തുകൾ തേടി ഊളിയിടാം.

വീണ്ടും വരാം, മറ്റൊരു മെഹ്ദി പാഠവുമായി....   ശുഭം!


ഈ ഗസൽ മെഹ്ദി ഹസ്സൻ സാബ് കണ്‍സേർട്ടിൽ ആലപിക്കുന്നത് താഴെ കേൾക്കാം:  

മെഹ്ദി പാഠങ്ങള്‍ - 7 : സിന്ദഗീ മേ തോ സഭീ പ്യാര്‍ കിയാ കര്‍തേ ഹേ...

ഒരു ചെറിയ ഇടവേളയ്ക്കു ശേഷം നമ്മള്‍ വീണ്ടും മെഹ്ദിയിലേക്ക് തിരിച്ചു നടക്കുന്നു. ഇത്തവണ പ്രണയിനിക്ക് മുന്നില്‍ തന്റെ വിശുദ്ധ പ്രണയത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു  അഫിഡവിറ്റ് തന്നെ സമര്‍പ്പിക്കുന്ന കാമുകന്റെ ചിത്രം തന്റെ ശബ്ദവീചികള്‍ കൊണ്ട് 

വരച്ചിടുകയാണ്  മെഹ്ദി സാബ്. ഖതീല്‍ ശിഫായിയുടെ ലളിതവും സുഗ്രാഹ്യവുമായ വരികള് മെഹ്ദി യുടെ ആലാപന വൈവിധ്യം കൊണ്ട് അങ്ങേയറ്റം പോപ്പുലര്‍ ആയി മാറുകയായിരുന്നു. ‍ 'ഗസല്'‍ എന്ന പദത്തിന് കല്പ്പിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഒരര്‍ത്ഥം 'പ്രണയിനിയുടെ കാതില്‍ സ്വകാര്യമായി മന്ത്രിക്കുന്നത്' എന്നാണ്. ആ അര്‍ത്ഥത്തിനോട് ഏറ്റവും ചേര്‍ന്ന് നില്‍ക്കുന്ന ഒരു ഗസലായി  ഈ വരികളെ കാണാം.  

മെഹ്ദി പാഠങ്ങള്‍ - 6 : ഗുലോം മേ രംഗ് ഭരേ.....

ഫൈസ് അഹമ്മദ്‌ ഫൈസ്

  മെഹ്ദിയിലൂടെയുള്ള യാത്രയില്‍ ഇനി നമ്മള്‍ കടന്നു പോകുന്നത്  ഉര്‍ദു
കാവ്യശാഖയെ വിപ്ലവാത്മകമായ ഒരു കാലഘട്ടത്തിലൂടെ നയിച്ച ഫൈസ്
അഹമ്മദ്‌ ഫൈസിന്റെ പ്രസിദ്ധമായ ഒരു ഗസലിലൂടെയാണ്. 

ഒരു ഗസലിനു വേണ്ട സാഹിത്യപരമായ എല്ലാ ലക്ഷണങ്ങളും
 പാലിച്ചെഴുതപ്പെട്ടതാണ് ഇത്. 

റാദിഫ് -അഥവാ എല്ലാ ഈരടികളുടെയും രണ്ടാമത്തെ വരി അവസാനിക്കുന്നത്
ഒരേ വാക്കിലാകുക എന്നത്- 'ചലേ' എന്ന വാക്കിലൂടെ  റാദിഫ്  ഇവിടെ പാലിക്കപ്പെട്ടത്‌ കാണാം. 

മത് ലാ - അഥവാ ആദ്യത്തെ ഈരടിയുടെ രണ്ടു വരികളിലും അവസാനം
റാദിഫ് ഉണ്ടാവുക എന്നത് - 'ചലേ' എന്ന വാക്ക് ആദ്യ ഈരടിയുടെ
രണ്ടു വരിയുടേയും അവസാനത്തില്‍ വരുത്തി മത് ലാ  പാലിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 

കാഫിയാ - അഥവാ എല്ലാ ഈരടികളുടെയും റാദിഫിന് തൊട്ടു മുന്നേയുള്ള
വാക്ക് ഒരേ പ്രാസത്തില്‍ ഉള്ളതാവുക എന്നത് - കാറോബാര്‍, സിക്റെ-യാര്‍,

മുശ്ക്ബാര്‍, ഗംഗുസാര്‍, സന്‍വാര്, താര്‍ താര്‍, സൂയെ-ദാര്‍ തുടങ്ങിയ പ്രാസമൊപ്പിച്ച വാക്കുകളിലൂടെ  (വാക്കുകളുടെ സങ്കലിതപ്രയോഗങ്ങളുമാകാം) പാലിക്കപ്പെട്ടത്‌ കാണാം.  ‍ 

മഖ്താ- അഥവാ അവസാന ഈരടിയില്‍ കവി തന്റെ തൂലികാനാമം വിദഗ്ദ്ധമായി
ഇണക്കി ചേര്‍ക്കുന്നത്- അവസാന ഈരടിയുടെ ആദ്യ വരിയില്‍ 'ഫൈസ്' എന്ന് ചേര്‍ത്തിരിക്കുന്നത് ഈ ഗസലിന്റെ രചയിതാവ് ഫൈസ് അഹമ്മദ്
ഫൈസ് അദ്ധേഹത്തിന്റെ നാമം മഖ്താ പാലിക്കാന്‍ വേണ്ടി ചേര്‍ത്തതാണ്. 

മെഹ്ദി പാഠങ്ങള്‍ - 5 : അപ്നോ നെ ഗം ദിയെ തോ മുജ്ഹെ യാദ് ആ ഗയാ...



 അവിചാരിതമായി നമ്മുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് കടന്നു വരുന്ന ചിലരുണ്ട്. നമ്മള്‍ സ്വന്തമെന്നു കരുതിയവരൊക്കെയും ആശ്വാസവും താങ്ങും അനിവാര്യമായ ഒരു സമയത്ത് നമ്മെ  കയ്യൊഴിഞ്ഞു പോവുകയും മാറി നിന്ന് നൊമ്പരങ്ങളുടെ കനലുകളില്‍ എണ്ണ കോരിയിടുകയും ചെയ്യുമ്പോള്‍ വേദന കൊണ്ട് നീറുന്ന മുറിവുകളില്‍ 

അനുതാപത്തിന്റെ തീര്‍ത്ഥം തളിച്ച് കടന്നു വരുന്ന ഒരു അപരിചിതന്‍ /അപരിചിത, അവരുടെ സാമീപ്യം നമ്മെ 

ജീവിതത്തിന്റെ ഹരിതാഭമായ താഴ്വരകളിലേക്ക് മാത്രം നയിക്കുന്നു, ചുറ്റിലുമുള്ള മുഴുവന്‍ സമ്മര്‍ദ്ദങ്ങളെയും 

അതിജയിച്ചു സന്താപങ്ങളൊക്കെയും മറന്നു സദാ സന്തുഷ്ടമായ നാളുകള്‍ സമ്മാനിക്കുന്നു, ഹൃദയത്തിലൊരു പ്രത്യാശയുടെ വിളക്ക് കൊളുത്തി തരുന്നു, ആ വിളക്കിന് ജ്വലിക്കാനുള്ള ഇന്ധനമായി സദാ വര്‍ത്തിക്കുന്നു.

ജീവിതപ്പാച്ചിലിനിടയ്ക്കു പരസ്പരം അനിവാര്യമായും പറയേണ്ടിയിരുന്നത്‌  മാത്രം പറയാതെ 

പോവുകയും ഒരു സുപ്രഭാതത്തില്‍ അവള്‍/അവന്‍ സമീപത്തു നിന്നും  അപ്രത്യക്ഷമാവുകയും ചെയ്യുന്നു. അങ്ങനെയൊരാള്‍ അടര്‍ന്നു പോയതിനു ശേഷമേ അതുണ്ടാക്കുന്ന ശൂന്യത എത്ര ഭീകരമാണെന്നും

ജീവിതയാത്രയില്‍ അവിചാരിതമായി കണ്ടുമുട്ടിയ ഒരു അന്യ(ന്‍) എന്നതിനപ്പുറം ആ ബന്ധത്തെ

നിര്‍വ്വചിക്കാന്‍ സമയം കണ്ടെത്താതെ പോയതിന്റെ നഷ്ടം എത്ര വേദനാജനകമാണെന്നും തിരിച്ചറിയുന്നുള്ളൂ. 

ജീവിത നൌക പിന്നെയും കാലത്തിനൊപ്പം മുന്നോട്ടൊഴുകും, സ്വന്തമെന്ന ലേബലൊട്ടിച്ച ഒരുപാട് 

ബന്ധ(ന)ങ്ങളുണ്ടാകും, എങ്കിലും, ഹൃദയവേദനകള്‍ ആവിഷ്ക്കരിക്കാനൊരു ഇടമില്ലാതെ വരുമ്പോള്‍ 

പിന്നെയും ആ പഴയ അപരിചിത(ന്‍)യിലേക്ക്, അവരുടെ ഓര്‍മകളിലേക്ക്, ഒരു വടക്കുനോക്കിയന്ത്രം

പോലെ മനസ്സ് തിരിഞ്ഞു നില്‍ക്കും.  

മെഹ്ദി പാഠങ്ങള്‍ -4: തേരെ ഭീഗെ ബദന്‍ കീ ഖുശ്ബൂ സെ........

മെഹ്ദിയിലൂടെയുള്ള യാത്രയില്‍ ഇത് വരെയും നമ്മള്‍ പിന്നിട്ടു പോയത് വിരഹത്തിന്റെയും പ്രണയനഷ്ടങ്ങളുടെയും ഹൃദയവേദനകളുടെയും വഴികളെയാണ്‌ . ഇനി നമുക്കൊന്ന് വഴി മാറി നടക്കാം. പ്രണയിനിയുടെ അംഗലാവണ്യത്തില് മദോന്‍‍മത്തനായ ഒരു കാമുകന്റെ ആവിഷ്കാരമാണ് ഈ ഗസല്‍. നനഞ്ഞൊട്ടിയ പ്രേയസ്സിയുടെ മെയ്യിന്റെ സുഗന്ധം നുകര്‍ന്ന് മതിമറന്നു പോയ തിരകളേയും  അവളുടെ മുടിയിഴകളില്‍ തഴുകിയകന്നതോടെ   ലഹരിയില്‍ മയങ്ങി നിന്ന കാറ്റിനെയുമൊക്കെപ്പറ്റി പാടുമ്പോള്‍ മെഹ്ദി സാബിന്റെ ശബ്ദം അങ്ങേയറ്റം കാതരമാകുന്നു.
പട്ടു പോലുള്ള ആ   ശബ്ദത്തിന്റെ തൂവല്‍ സ്പര്‍ശം ഏതൊരു കാമുകന്റെയും മനസ്സിലേക്ക് മഴയില്‍
നനഞ്ഞൊട്ടിയ പ്രണയിനിയുടെ ചിത്രം കൊണ്ട് വരുന്നു.  

മെഹ്ദി പാഠങ്ങള്‍ -3 : രഞ്ജിഷ് ഹീ സഹീ....

മെഹ്ദിയിലൂടെയുള്ള യാത്രയില്‍ അടുത്തത് ജനപ്രിയ മെഹ്ദി 

ഗസലുകളെക്കുറിച്ച്  പറയുമ്പോള്‍ ആദ്യം മനസ്സിലേക്കോടിയെത്തുന്ന 

അഹമ്മദ് ഫറാസിന്റെ 'രഞ്ജിഷ് ഹീ സഹീ.....' ആണ്. ഒരു പക്ഷെ 

മെഹ്ദി സാബ് വേദികളില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ ആലപിച്ച ഗസലും 

ഇതായിരിക്കാം.

 

ചില ബന്ധങ്ങള്‍ കണ്ടിട്ടില്ലേ, അസൂയ ജനിപ്പിക്കും വിധം അനുരാഗത്തിന്റെ

ആഴക്കടലില്‍ നീരാടി വന്നു പ്രതിബന്ധങ്ങളെയൊക്കെയും അതിജയിച്ചു  

ജീവിതത്തില്‍ ഒന്നായവര്‍, അപ്രതീക്ഷിതമായി, നമ്മെയൊക്കെ അമ്പരിപ്പിച്ചു

ഒരു നാള്‍ വേര്‍പിരിഞ്ഞു പോകുന്നത്!അവയില്‍ തന്നെ ഭൂരിഭാഗവും 

മാനസികമായി അകന്നു കഴിഞ്ഞിട്ടും ചുറ്റുമുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ കണ്ണില്‍ 

തങ്ങളുടെ പ്രണയനാളുകളിലെ  തീവ്രത ഇപ്പോഴും ജീവിതത്തിലും 

നിലനില്‍ക്കുന്നു എന്ന് വെറുതെ ബോധ്യം വരുത്താന്‍ വേണ്ടി ഒരേ കൂരയില്

‍ഹൃദയാതിര്‍ത്തികള്‍ക്കപ്പുറവുമിപ്പുറവുമായി ശിഷ്ടജീവിതം അഭിനയിച്ചു

തീര്‍ക്കുന്നവരാണ്.

മെഹ്ദി ‍പാഠങ്ങള്‍ - 2 : അബ് കെ ഹം ബിച്ടെ.....

മെഹ്ദിയിലേക്കുള്ള യാത്ര നമ്മള്‍ തുടരുകയാണ്.  ഓണ്‍ലൈന്‍ സുഹൃത്തും ഗസല്‍ പ്രേമിയുമായ പ്രിയപ്പെട്ട

തഹ്സീന്‍ ആവശ്യപ്പെട്ടതു പോലെ മെഹ്ദി സാബിന്റെ മാസ്റ്റര്‍പീസുകളിലൊന്നായ 'അബ് കെ ഹം  ബിച്ടെ...' യിലേക്കുള്ള യാത്രയാണ് ഇത്തവണ. പാകിസ്ഥാനിലെ ആധുനികരില്‍
ഏറ്റവും പ്രമുഖനായ  ഉര്‍ദു കവി അഹമദ് ഫറാസിന്റെ മനോഹരമായ വരികള്‍ക്ക് മെഹ്ദി സാബ് 

ഭൂപാലി  രാഗത്തില്‍ അല്പം മാറ്റം വരുത്തി  ഈണം പകരുമ്പോള്‍ അദ്ദേഹം തന്നെ ഒരു ലൈവ് കണ്‍സേര്ട്ടില് പറയുന്ന പോലെ എല്ലാ വേര്‍പ്പാടിന്റെയും നഷ്ടങ്ങളുടെയും വേദനകള്‍ ഒരുമിച്ച്  നിങ്ങളെ തേടിയെത്തും. പ്രണയനഷ്ടങ്ങളുടെ കടുത്ത ചരിത്രമുള്ളവര്‍ക്ക് അതിന്റെ വേദനകളില്‍ അഭിരമിക്കുന്നതിലൂടെ കിട്ടുന്ന ഒരു

 ലഹരിയുണ്ടല്ലോ, ആ ലഹരിയിലൂടെയാണ് മെഹ്ദി ഹസ്സന്‍ നമ്മളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടു പോകുന്നത്,

ഈ ഗസലിലൂടെ.     

മെഹ്ദി പാഠങ്ങള്‍ - 1: ആ ജീവിതഗാനം മെഹ്ദി പാടുമ്പോള്‍.......

      

 പ്രവാസം ചുമരില്‍ തൂങ്ങുന്ന  മങ്ങിയ ചിത്രം പോലെ, എന്നും ഒരേ കാഴ്ചകള്‍, ഒരേ മുഖങ്ങള്‍, ഒരേ വഴികള്‍, അന്തരീക്ഷം പോലും മടുപ്പ് തീണ്ടിയ ആ പഴയ കാറ്റും പേറി....

ഒരു തിരിച്ചുപോക്ക് മനസ്സിനെങ്കിലും സാധ്യമാകട്ടേയെന്ന പ്രതീക്ഷയിലാണ് എന്നത്തേയും പോലെ മെഹ്ദിയിലേക്ക്

ഒരു തീര്‍ത്ഥയാത്ര നടത്തിയത്. ഉള്ളില്‍ സര്‍ഗസ്വപ്നങ്ങളുടെ ആരവങ്ങള്‍ ഒടുങ്ങുമ്പോള് തേട്ടം മെഹ്ദി ഹസനിലേക്ക്, പുനര്‍ജ്ജനിയുടെ ഗര്‍ഭം പേറുന്ന ഒരു കുഞ്ഞുവിത്തെങ്കിലും ഇട്ടു തരാതെ ആ ശബ്ദവീചികള്‍

അനന്തതയില്‍ വിലയം പ്രാപിക്കാറില്ല തന്നെ.

അങ്ങനെയൊരു ആസ്വാദനവേളയിലാണ് ബന്ധങ്ങളില്‍  ഹൃദയാര്‍ദ്രതയുടെ നനവ്‌ ഊറാത്ത ഈ ആസുര കാലത്ത് എങ്ങനെയാണ് ജീവിതനൗക പ്രതിബന്ധങ്ങളുടെ മഞ്ഞുമലകളില്‍ ഇടിച്ചുലയാതെ

മറുതീരമണയിക്കാന് പ്രാപ്തമാക്കുകയെന്ന് മുശീര്‍ കാസ്മിയുടെ മനോഹര വരികളിലൂടെ ജീവനകലയുടെ  ഫിലോസഫി മുഴുവന്‍ ഒരു ശംഖിനുള്ളില്‍ നിറച്ചു അതില്‍ നിന്നും കര്‍ണ്ണപുടങ്ങളിലേക്കും

അപ്പുറം ഹൃദയത്തിലേക്കും മെഹ്ദി സാബ് ആ മാന്ത്രിക സ്വരവീചികളിലൂടെ കടന്നു കയറിയത്.

തേരീ മെഹ്ഫില്‍ മേം ലേകിന്‍ ഹം ന ഹോന്ഗെ....

    രാജസ്ഥാന്റെ ശേഖാവതി  ഭാഗത്തുള്ള ജുന്‍ചുനു ജില്ലയില്‍ ലൂണ എന്ന ഗ്രാമത്തില്‍ നിന്നും സംഗീതത്തിന്റെ

 ആ മഹാഭേരി ആര്‍ത്തലച്ചു വന്ന്   84  വര്‍ഷങ്ങള്‍ പിന്നിട്ട് ഇന്ന് ആ നാദം എന്നെന്നേക്കുമായി നിലച്ചു പോയിരിക്കുന്നു. വിഭജനത്തിന്റെ മുറിവ് പടരുന്നതിന് മുമ്പേ പാകിസ്ഥാനിലെ ലാഹോറിലേക്ക് 

കുടിയേറിപ്പോയതിലൂടെ ഇന്ത്യക്ക് സ്വന്തമായിട്ടും സ്വന്തമെന്നു വിളിക്കാന്‍  കഴിയാതെ പോയെങ്കിലും ഗസലിന്റെ മധുരോധാരമായ മാന്ത്രിക വീചികളിലൂടെ അതിര്‍ത്തികളെ തന്നെ മായിച്ചു കളഞ്ഞ ആ മഹാവിസ്മയം ഏറെ നാളായി  കറാച്ചിയിലെ ആശുപത്രില്‍ ജനലക്ഷങ്ങളെ പ്രണയാര്‍ദ്രമാക്കിയ  ആ മധുരശബ്ദം പോലും നഷ്ട്ടപ്പെട്ടു ജീവിതത്തിനും മരണത്തിനുമിടയിലെ നേര്‍ത്ത നൂല്പാലത്തില്‍ ഒളിഞ്ഞും

 തെളിഞ്ഞും വരുന്ന ഓര്‍മയുമായി കിടക്കുകയായിരുന്നു , കഴിഞ്ഞ ഒരു പതിറ്റാണ്ടോളം  ഒരു വരി പോലും പാടാന്‍ ആകാതെ. 

   

ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ കൌമാരം വര്‍ക് ഷോപ്പിലെ കനത്ത യന്ത്രങ്ങളോട്  മല്ലിട്ട് പിന്നിട്ട അയാള്‍ ആ പരുത്ത വിരലുകള്‍ പഴക്കം ചെന്നൊരു  ഹാര്‍മോണിയത്തില്‍ ഓടിച്ച് പട്ടിന്റെ നൈര്‍‍മല്യമുള്ള  ശബ്ദത്തില്‍ പാടിയപ്പോള്‍ അത് കാലവും ദേശവും കടന്നു അറ്റമില്ലാത്ത പ്രണയതീരങ്ങളെ തഴുകിയുണര്‍ത്തിയും  

ഉറക്കിയും ഒരു കുളിര്‍തെന്നലായി പടര്‍ന്നു. ഒരിക്കല്‍ മെഹ്ഫിലിനായി വേദിയിലേക്ക് തന്റെ ഹാര്‍മോണിയം കൊണ്ട് പോകുമ്പോള്‍ താഴെ വീണു തകര്‍ന്നു. മിനിട്ടുകള്‍ക്കകം അതെടുത്തു

റിപ്പയര്‍ ചെയ്തു പഴയ രീതിയില്‍ പ്രവര്‍ത്തിപ്പിച്ചു കാണിച്ച അദ്ധേഹത്തെ  അത്ഭുതത്തോടെ 

നോക്കി നിന്ന  ആരാധകരോടദ്ദേഹം പറഞ്ഞു: " ആശ്ച്ചര്യപ്പെടേണ്ടതില്ല,ഒരു കാലത്ത് ഓട്ടോ മെക്കാനിക്ക് ആയിരുന്ന ഞാന്‍ എത്രയോ ട്രാക്ടര്‍ യന്ത്രങ്ങള്‍ 

കൂട്ടിയോജിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു, അത് നോക്കുമ്പോള്‍ ഇതെനിക്കൊരു കുട്ടിക്കളി മാത്രം".